Całka

7 sierpnia mija 93 rocznica urodzin dr. Stanisława Całki – pułkownika Wojska Polskiego, wieloletniego sekretarza generalnego Zarządu Głównego Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych. Płk Stanisław Całka spoczywa na cmentarzu wojskowym na warszawskich Powązkach.

Urodził się w Starogrodzie w rodzinie chłopskiej utrzymującej się wyłącznie z uprawy roli. Elementarne wykształcenie zdobył w rodzinnej wsi od wiejskich nauczycieli oraz w Siennicy odległej o 9 km od rodzinnego domu, pokonując pieszo codziennie trasę polną drogą. Wybuch wojny w 1939 roku przerwał dalszą edukację gimnazjalną w Mińsku Mazowieckim. Zajął się ciężką pracą w gospodarstwie rodziców oraz działalnością konspiracyjną. Ówczesna wieś Starogród leżąca na pograniczu powiatów mińskiego i garwolińskiego, w dolinie rozlewiskowej rzeki Świder, otoczona łąkami, bagnami i lasami, bez dojazdu drogami bitymi, była w okresie okupacji terenem działalności różnych zbrojnych oddziałów konspiracyjnych, zarówno o charakterze niepodległościowym, jak rozrachunkowym.

Wiosną 1942 roku młody Stanisław przystąpił ze starszym bratem Edwardem do struktur Batalionów Chłopskich działających na terenie powiatu garwolińskiego, a później do Armii Krajowej. Był naocznym świadkiem terroru okupanta i mordów wielu mieszkańców wsi, m.in. rozstrzelania wdowy Marianny Sikory, matki ośmiorga dzieci czy Stanisława Braułę, ojca czworga dzieci i wielu innych.

Po wkroczeniu oddziałów Armii Czerwonej do Starogrodu został przez NKWD aresztowany pod zarzutem przechowywania broni i przynależności do AK. Udało mu się jednak uniknąć wywózki w głąb Rosji. W kwietniu 1946 roku Stanisław Całka został powołany do czynnej służby wojskowej. Rozpoczął ją w 1. Warszawskiej Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki. Tutaj ukończył sześciomiesięczną szkołę podoficerską, uzyskując stopień kaprala i stanowisko dowódcy drużyny strzeleckiej. Okazało się, że służba wojskowa odpowiada jego marzeniom i ideałom o spełnianiu patriotycznego obowiązku wobec ojczyzny. Karierę wojskową powiązał z ustawicznym kształceniem się. Ukończył Oficerską Szkołę Piechoty i Kawalerii w Krakowie. Wyższą Szkołę Oficerów w Rembertowie, a następnie Wojskową Akademię Polityczną i Akademię Sztabu Generalnego. W służbie wojskowej pracował na odpowiedzialnych stanowiskach, zarówno w jednostkach wojskowych, jak i w instytucjach centralnych MON oraz w Sztabie Generalnym WP.

W lipcu 1982 roku ze względów rodzinnych i politycznych złożył dymisję, która została przyjęta przez dowództwo WP. Skierowany został do służby poza wojskiem. Objął stanowisko zastępcy komendanta głównego Ochotniczych Hufców Pracy, które pełnił do 1989 roku. W wieku 63 lat został przeniesiony w stan spoczynku. Przez osiem lat pracował w Centrum Metodycznym Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej Ministerstwa Edukacji Narodowej jako kierownik zespołu. Pracę zawodową łączył z działalnością społeczną, a zwłaszcza upamiętnianiem ważnych wydarzeń z życia swojej miejscowości. Na przestrzeni od 1978 roku do 2011 roku własnym staraniem ufundował w Starogrodzie 6 miejsc pamięci narodowej. I zorganizował okolicznościowe uroczystości, zarówno świecko-religijne, jak i z udziałem wojska. Dotyczyły one w 3 przypadkach ważnych zdarzeń z przeszłości miejscowości, a w pozostałych miały charakter epitafijny za poległych w I i II wojnie światowej oraz zamordowanych w Katyniu i Starobielsku.

Aby przybliżyć historyczne dzieje Starogrodu oraz losy mieszkańców wsi, Stanisław Całka napisał książkę „Starogród wieś mazowiecka”, którą wydał w 2002 roku własnym kosztem. W publikacji tej zebrał wszelkie wzmianki źródłowe na temat historii swej wsi oraz spisał wiedzę z ostatnich pięciuset lat o mozolnym życiu jej mieszkańców – prostych chłopów. Podkreślił gorący patriotyzm starogrodzian, znaczony krwią w obronie niepodległości kraju, ukazując postawę wobec wyzwań, jakie niosły I i II wojna światowa. Ich udział w rozwoju oświaty, kultury rolnej i zachowywaniu obyczajowości wiejskiej.

Po przejściu na emeryturę poświęcił się również pracy kombatanckiej. Był długoletnim prezesem ZKRP i BWP na warszawskich Bielanach, następnie przez 4 lata wiceprezesem mazowieckiego zarządu wojewódzkiego tego związku, a przez ostatnie 13 lat sekretarzem generalnym Zarządu Głównego. Był kombatantem znanym i cenionym przez społeczeństwo, władze samorządowe, nauczycieli i młodzież szkolną. Całe swoje bogate życie płk Całka zawarł w wydanej książce „Pamiętnik – kronika”. Jest to osobliwa biografia, w której autor swoje życie wkomponował w panoramę ważniejszych wydarzeń społeczno-politycznych i gospodarczych kraju na przestrzeni ponad pół wieku – od wybuchu II wojny światowej aż do roku 1997. Czytając ten pamiętnik, spisany prawie na 400 stronach, czuje się, że książka powstała z potrzeby serca i emanuje szczerością.

Stanisław Całka był człowiekiem o bogatym i wartościowym życiu. Służył i pracował na rzecz ludzi i dla ludzi, był im bezgranicznie oddany. Wychował się i kształcił na odległej od większej cywilizacji wsi, poszedł w świat, czynił wszystko, by życia nie zmarnować. Zawsze chciał być potrzebny ludziom – rodzinie, przyjaciołom, kombatantom i ojczyźnie. Był też wielkim przyjacielem redakcji „Nowego Dzwonu”. Sumienna służba i ofiarna praca przyniosła mu uznanie w postaci wyróżnień licznymi odznaczeniami, a między innymi Kawalerskim, Oficerskim i Komandorskim Krzyżem Odrodzonej Polski, Krzyżem Batalionów Chłopskich, Krzyżem Partyzanckim, Medalem Komisji Edukacji Narodowej i wieloma odznaczeniami krajowymi i zagranicznymi. W sumie posiadał około 200 odznaczeń.

Zmarł 29 marca 2018 roku, pozostawiając w smutku żonę Genowefę oraz córki Elżbietę i Jolantę wraz z rodzinami. Msza św. za zmarłego została odprawiona w domu pogrzebowym na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Słowa pożegnalne wygłosili: prezes Zarządu Głównego ZKRP i BWP płk dr hab. Ryszard Sobierajski, płk Zbigniew Zieliński, płk Józef Koleśnicki i córka Elżbieta. W chwili opuszczenia trumny do grobu pochyliły się sztandary, a kompania honorowa WP oddała trzykrotną salwę karabinową. Został pochowany 9 kwietnia 2018 r. w kwaterze II C 27 rząd 4 grób 9.

Niech Ziemia Ojczysta, którą tak pokochałeś, dla której pracowałeś i o jej wolność walczyłeś, lekką Ci będzie. Spoczywaj w pokoju.

Twój przyjaciel Franciszek Zwierzyński

redakcja
redakcja

Latest posts by redakcja (see all)

http://www.nowydzwon.pl/wp-content/uploads/2018/08/calka1-845x1024.jpghttp://www.nowydzwon.pl/wp-content/uploads/2018/08/calka1-300x300.jpgredakcjaAKTUALNOŚCI
7 sierpnia mija 93 rocznica urodzin dr. Stanisława Całki - pułkownika Wojska Polskiego, wieloletniego sekretarza generalnego Zarządu Głównego Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych. Płk Stanisław Całka spoczywa na cmentarzu wojskowym na warszawskich Powązkach. Urodził się w Starogrodzie w rodzinie chłopskiej utrzymującej się wyłącznie z uprawy roli. Elementarne wykształcenie...