A-grodzisk

Wezwanie do poszanowania wolności i życia w prawdzie rozległo się w niedzielę, 12 czerwca w miejscu szczególnie uświęconym krwią poległych w obronie tych wartości – w Grodzisku, pod pomnikiem żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych. Uroczystą mszę św. polową w miejscu, gdzie 3 czerwca 1948 roku 10 obrońców wolności stawiło czoło 70 funkcjonariuszom komunistycznych służb bezpieczeństwa, sprawował proboszcz parafii Mrozy ks. Krzysztof Pietrzak w obecności licznie przybyłych mieszkańców Grodziska oraz Mrozów. Przypominając słowa św. Pawła: „Prawda was wyzwoli”, ks. Pietrzak podkreślił, że komuniści przez wiele lat próbowali ukrywać prawdę, ponieważ bali się jej. Dlatego ofiary bestialskich zbrodni grzebali pod osłoną nocy w bezimiennych mogiłach, bez prawa do pochówku w poświęconej ziemi, bez informowania rodzin o miejscu spoczynku ich najbliższych. Jednak prawda okazała się niezniszczalna i wreszcie możemy modlić się nad grobami bohaterów odkrywanych dzięki badaniom IPN. Kapłan przestrzegł, że również dziś pojawiają się próby odbierania wolności naszemu narodowi i pozbawiania go pamięci.

Po mszy św. odbył się apel poległych, podczas którego przywołano tych, którzy 68 lat temu dla obrony wolności i prawdy oddali życie. Zebrani wysłuchali także krótkiego programu muzyczno-poetyckiego w wykonaniu uczniów Szkoły Podstawowej w Grodzisku. Złożono również kwiaty w miejscu, które dla wielu żołnierzy stanowi symboliczny grób.

Uroczystość w Grodzisku wpisała się w ostatnie wydarzenia związane z upamiętnianiem żołnierzy wyklętych, ponieważ w czwartek, 9 czerwca w Kancelarii Prezydenta odbyło się uroczyste wręczenie not identyfikacyjnych 22 rodzinom ofiar komunizmu i nazizmu. Wśród zidentyfikowanych znalazły się także szczątki porucznika NSZ Zygmunta Jezierskiego – pseud. „Jastrząb”, „Orzeł”, urodzonego 27 lipca 1925 r. w Mrozach, dowódcy oddziału otoczonego 3 czerwca 1948 r. w Grodzisku. Odział ten, utworzony jesienią 1947 przez Mariana Gadomskiego „Niedźwiadka” na bazie struktur poakowskich, liczył 14 żołnierzy z Mrozów i z Warszawy. Od listopada 1947 do czerwca 1948 roku przeprowadził ogółem 22 akcje zbrojne i odwetowe, dając się we znaki miejscowym władzom komunistycznym, m.in. 1 kwietnia 1948 r. na szosie Kałuszyn – Węgrów koło Trzebuczy dokonał odbicia żołnierzy podziemia przewożonych do Warszawy po torturach w Węgrowie. Zdobyto wówczas także listy tych, którzy mieli być aresztowani. Oddział „Orła” rozbrajał też posterunki MO w Iwowem, Latowiczu, Kałuszynie, Jeruzalu i Kuflewie. 3 czerwca 1948 r., w oktawie Bożego Ciała w Grodzisku oddział „Orła” został zaskoczony przez grupę operacyjną Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego (KBW) i Urzędu Bezpieczeństwa (UB). W tej ostatniej bitwie 10 żołnierzy „Orła” przez kilka godzin dzielnie stawiało czoła siedmiokrotnie liczebniejszemu przeciwnikowi. W raporcie do szefa UB oficer śledczy Bronisław Szczerbakowski pisał: „Nawoływaliśmy bandytów, aby poddali się, lecz ci na te nawoływania odpowiadali salwami karabinów maszynowych. Strzelanina trwała 2 godziny 16 minut i w trakcie niej zapaliła się stodoła, tak że bandyci musieli ze stodoły wyjść (…), nie poddawali się jednak, ale jeszcze próbowali ostrzeliwać się i uciekać”. Na polu walki w Grodzisku zginęło 4 podkomendnych Zygmunta Jezierskiego. Ciężko ranny „Orzeł” przebił się i po opatrzeniu ran w szpitalu w Mińsku Mazowieckim ukrywał się w Sulejówku do stycznia 1949 r. Został zatrzymany przez UB w Łodzi i skazany na karę śmierci. Zamordowano go 27 sierpnia 1949 r. w więzieniu mokotowskim. Szczątki „Orła” zostały odnalezione przez zespół IPN 24 maja 2013 r. w kwaterze „Ł” Cmentarza Wojskowego na Powązkach w Warszawie i zidentyfikowane. Trzech innych żołnierzy „Orła”: Józef Łukaszewicz „Kruk”, Edward Markosik „Wichura” i Czesław Gałązka „Bystry” zostali w Grodzisku schwytani i wyrokiem Sądu Rejonowego w Warszawie z 28 lutego 1949 r. skazani na karę śmierci. Stracono ich 14 maja 1949 r. w więzieniu przy ul. Rakowieckiej w Warszawie i pochowano w bezimiennym grobie na tzw. „Łączce” na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Szczątki Józefa Łukaszewicza (1929-1949) odnaleziono latem 2012 r. i wkrótce zidentyfikowano. Notę identyfikacyjną przekazano rodzinie w sierpniu 2013 r. Historię oddziału „Orła” znakomicie dokumentuje film IPN – „NSZ Mrozy” dostępny w Internecie.

Ewelina Igańska

redakcjaAKTUALNOŚCI
Wezwanie do poszanowania wolności i życia w prawdzie rozległo się w niedzielę, 12 czerwca w miejscu szczególnie uświęconym krwią poległych w obronie tych wartości - w Grodzisku, pod pomnikiem żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych. Uroczystą mszę św. polową w miejscu, gdzie 3 czerwca 1948 roku 10 obrońców wolności stawiło czoło...